Chaidh trì Co-labhairtean de Chànanachas na Gàidhlig a chumail gu ruige seo, a dhà am Maigh Nuad (1996, 1997) is an té eile an Gaillimh (1998). Théid an Ceathramh Co-labhairt de Chànanachas na Gàidhlig a chumail ann an Ionad na Gaeilge, Roinn na Ceiltis, Oilthigh Dhùn Éideann, Di-hAoine 16 agus Di-Sathairne 17 Giblean 1999. Tòisichidh gnothaichean feasgar Di-hAoine aig 6.45 leis a' cheud dà òraid, is bithidh Fàilteachadh ann aig 8.00 f. ann an Leabharlann Roinn na Ceiltis far an téid Survey of the Gaelic Dialects of Scotland a fhoillseachadh. Tòisichidh òraidean Di-Sathairne anns a' mhadainn aig 9.00, a' leantail gu 5.30 f.. Bithidh dìnnear na Co-labhairt ann aig 8.00 f. ann an taigh-bidhe Nicolson, 6A Sràid Nicolson (cosgais £25). Is e cosgaisean na Co-labhairt £10 (£5 do dh'oileanaich). Ma tha tuilleadh fiosrachaidh a dhìth oirbh, cuiribh fios gu Rùnaire na Co-labhairt:

Tha tuilleadh fiosrachaidh ri fhaighinn mu dheidhinn na Co-labhairt aig:

http://www.arts.ed.ac.uk/celtic/comhdhail

Tionóladh trí Chomhdháil de Theangeolaíocht na Gaeilge go dtí seo, péire i Maigh Nuad (1996, 1997) agus an ceann eile i nGaillimh (1998). Tionólfar an ceathrú Comhdháil de Theangeolaíocht na Gaeilge in Ionad na Gaeilge, Roinn na Ceiltise, Ollscoil Dhún Éidean, Dé hAoine 16 agus Dé Sathairn 17 Aibreán 1999. Tosóidh na himeachtaí tráthnóna Dé hAoine ar 6.45 i.n. le chéad léachtaí na Comhdhála is leanfaidh fáiltiú iad i Leabharlann Roinn na Ceiltise ar 8.00 i.n. áit a seolfar Survey of the Gaelic Dialects of Scotland. Tosóidh léachtaí an tSathairn ar 9.00 r.n. is beidh clabhsúr ann ar 5.30 i.n.. Ag 8.00 i.n. a bheas dinnéar na Comhdhála i mBialann Nicolson, 6A Sráid Nicolson. Is í táille na Comhdhála £10 (£5 do mhic léinn) agus £25 don dinnéar (má theastaíonn sé). Is féidir tuilleadh eolais a fháil ó Rúnaí na Comhdhála:

Gheofar tuilleadh eolais faoin gComdhdháil ag:

http://www.arts.ed.ac.uk/celtic/comhdhail

	1845	Fosgladh
	1900-1930	MacAonghuis
	1930-2000	Ó Dochartaigh

Cathraiche: Ó Maolalaigh

2000-

Fàilteachadh agus Foillseachadh SGDS Fáiltiú is Seoladh SGDS Roinn na Celtise

0900-0930		Harrington		1100-1130		ter Haar
0930-1000		Ní Laoire		1130-1200		Lamb
1000-1030		Macleod		1200-1230		MacAmhlaigh
Cathraiche: Ó Dochartaigh				Cathraiche: Mac Giolla Íosa
1030-1100		Teatha is Cofaidh		1230-1400		Tràth bidhe
1400-1430		Ó hÚrdail		1600-1630		Ó Curnáin
1430-1500		Ó Baoill		1630-1700		Wigger
1500-1530		Watson		1700-1730		McQuillan
Cathraiche: Ó hUiginn				Cathraiche: Ahlqvist
1530-1600		Teatha is Cofaidh		1730		Ceann fìnid/Clabhsúr
2000-   Dìnnear na Co-Labhairt/Dinnéar na Comhdhála: Nicolsons Restaurant, 6A Nicolson Street

Sanas cudromach: Thathas ag iarraidh air gach cathraiche agus air gach òraidiche cumail ris an uair a tha air a chur rompa anns a' chlàr.
Fógra tábhachtach: Iarrtar ar na cathaoirligh agus ar na cainteoirí cloí go docht leis na hamanna a thugtar sa chlár.

Cosgais na Co-labhairt/Táille na Comhdhála: £10 (£5 oileanaich/mic léinn)

Dìnnear na Co-Labhairt/Dinnéar na Comhdhála: £25

Harrington, Síle
Early Formulas Revisited
Emphasis on the creative use of language has obscured the extent to which ready-made phrases, unalysed chunks or formulas occur in both written and oral corpora. Peters (1983 and Hickey 1993) provide useful criteria for identification of these formulas in first language acquisition. This paper identifies and traces the role of such structures in Irish first language acquisition data, and shows that, though they have not featured in a major way in Principles and Parameters Theory (PPT), in which most analyses characterise development as from single words to early two and multi-word combinations, their early and developing use through the course of early acquisition provides a useful test of PPT hypotheses about early verb-forms.

Lamb, Uilleam
Agus: Dé Th'ann? Smuaintean air Co-òrdachadh agus Fo-òrdachadh anns a' Ghàidhlig
Thathar a' toirt aonta anns a' bhitheantas gur h-e co-òrdachadh prìomh fheum an fhacail agus anns a' Ghàidhlig. Ge-tà, chan eil an inbhe ghramataigeach a tha aige idir soilleir, leis mar a nochdas e (a) ann an abairtean aig ceann chlàsan fo-òrdaichte agus co-òrdaichte de dh'iomadh seòrsa (m.e. fhad agus, air sàilleabh is, cho . . . agus); agus (b) ann an seantansan den t-seòrsa a leanas:

1.1 Thachair Camshronach rium agus mi a' falbh dhan Àird.
1.2 Bha pian 'nam cheann agus mo chogais gam chagnadh.

2.1 Is ann fhad 's a bha mi a' falbh dhan Àird a thachair Camshronach rium.
2.2 *Is ann agus mi a' falbh dhan àird a thachair Camshronach rium.
2.3 Bha pian 'nam cheann agus mo chogais gam chagnadh ¹ ?Bha pian 'nam cheann nuair a bha mo chogais gam chagnadh (ach » Bha pian 'nam cheann agus bha mo chogais gam chagnadh).

MacAonghuis, Iain
Cruthan Sonraichte dhen Bhriathar
Tha am briathar Albannach air a chomharrachadh dhuinn ann an àireamh de leabhraichean gràmair: an leabhar aig George Calder, A Gaelic Grammar (1923), air fear dhen fheadhain as trice a dh'ainmichear. Tha na gràmairean sin air an stéidheachadh ann an tomhas math air litreachas an naoidheamh ceud deug. Ged nach robh na sgoilearan is na sgrìobhadairean gan cuingleachadh fhéin tuilleadh is teann, bha iad a' taghadh is a' seachnadh á saidhbhreas na cainnte mar a gheibhte i air feadh na Gàidhealtachd agus go ìre bhig a' tighinn a réir a chéile 'nam beachd air gu dé bha iomchaidh a chur an sàs ann an Gàidhlig sgrìobhte. A bharrachd air sin bha comhlan dhiubh a' cur leasachadh ri cruth a' bhriathair le riochdan nach robh riamh, a réir coltais, ann an cainnt an t-sluaigh.

Bheirear sùil aithghearr a-nis air cruth is cleachdadh, an dà chuid á sgrìobhadh agus á cainnt bheò. Bidh sin a' toirt leis lididhean (mar a tha ri is ag is an) a tha air an tàthadh ris a' bhriathar. Bidh ball-sampaill no dhà ann dhe na riochdan a chaidh a réiteach le -ar an àite -adh: seadh, leithid rugar is thogar; agus gu sonraichte an cruth annasach sin a tha air a chumadh le -adar mar a tha rinneadar, chunnacadar is mar sin. Chan eileas a' dèanamh oidhirp air rannsachadh mionaideach ann no air eachdraidh an tàrmachaidh a chur an céill. Chan eil ann ach cunntas goirid a chuireas air shùilean do dhaoine gum bheil an obair sin fhathast ri a gabhail os làimh.

MacAmhlaigh, Domhnall
Mu Shructar Chlàsan Eiseamaileach an Gàidhlig na h-Albann
Tha e aontaichte anns a' chumantas, shaoilinn, gur e an riaghailt an gnìomhair air thoiseach a tha bitheanta an sructar na clàsa anns na cànain Ghàidhlig. Tha sin fìor gun teagamh mu chlàsan neo-eiseamaileach agus, ma dh'fhàgas sinn partagailean sonrachaidh na h-abairt às a' chùis, tha e fìor mu chlàsan eiseamaileach anns am bheil gnìomhair fìnideach. An-seo bheir sinn sùil gu sonraichte air clàsan le gnìomhairean neo-fhìnideach - air òrdanachadh nan eileamaidean catagoireach san t-sructar aca, air mar a gheibhear iad air ìrean sructarach eadardhealaichte, agus air mar a tha an suidheachadh anns am faighear iad a' riaghladh an òrdanachaidh; m.e: Thuirt Iain ri Anna a ràdh ri Màiri gun i leabhar le sgrìobhadh òir air a' chòmhdach aige a cheannach air rud sam bith. Thèid iomradh goirid a thoirt air mar a gheibhear an aon òrdanachadh, ann an suidheachaidhean sonraichte, an structaran clàsail agus an sructaran fràsail, agus air cuid de na ceistean a tha ag èirigh às an sin. [Is e leudachadh a tha an seo air poingean a thog mi an artagail an Gordon W. MacLennan (deas.), Proceedings of the First North American Congress of Celtic Studies. Ottawa, 1986, 397-406.]

Mcleod, Wilson
Gàidhlig Oifigeil: Duilgheadasan ann an Eadar-Theangachadh Sgrìobhainnean Poballach
Mar thoradh air polasaidhean an riaghaltais a thaobh na Gàidhlig anns na 1980an is na 1990an, tha a' Ghàidhlig air a bhith ga cleachdadh ann an caochladh sgrìobhainnean poballach oifigeil is leth-oifigeil - rud nach fhacas roimhe seo, gu ìre chudromach co-dhiù. Bidh am pàipear seo a' sgrùdadh nan sgrìobhainnean seo, a' toirt sùil air ceistean gràmair is litreachaidh, cleachdadh fhaclan is abairtean ùra, agus cuideachd air na duilgheadasan a tha an lùib inbhe is ìre foirmeileachd. A-measg nan ceistean as cudromaiche a tha ag éirigh, tha: ciamar a bu chòir blas is dlùths na bun-sgrìobhainn a chur an céill anns a' Ghàidhlig? Tha a' mhór-chuid de na sgrìobhainnean oifigeil gu ruige seo làn bheàrnan is neo-fhoirmeileachd neo-chubhaidh. Is ann bho shealladh an lagha is polasaidh poballaich - seach sealladh a' chànanachais fhéin - a bhios am pàipear seo a' coimhead air a' chùis.

McQuillan, Peter
Conditionality and Mood in Irish
This paper will explore how the various semantic and pragmatic factors governing the use of conditional sentences, and especially the protases of such sentences, are grammaticalized by inflected mood in Irish. In keeping with the studies of Greenberg (1986) and Fillmore (1990) it can be said that Early Irish shows a basic three-fold pragmatic distinction along a hypotheticality continuum: 1) there is a positive or definite epistemic relationship between if p and the adjacent discourse context - the speaker associates with a presupposition of the existence of p; 2) the relationship is neutral or indefinite - the speaker makes no assumption of the existence or otherwise of p; (3) the relationship is negative or counterfactual - the speaker dissociates from any existence assumption. I aim to show how the categories of indicative and subjunctive divide up this pragmatic space. In Modern Irish 1) and 2) have merged from a morpho-syntactic point of view and the conditional mood has emerged in 3). Modern Irish conditionals therefore show a re-analyzed two-fold opposition between indicative (less hypothetical) and conditional (more hypothetical) moods and possible reasons for this development will be explored.

Ní Laoire, Siobhán
Ó Phár go Béal: An Focal Scríofa agus an Focal Labhartha i mBaile an Droichid
Craoladh an dráma raidió Baile an Droichid ar Raidió na Gaeltachta ó 1988-97. Ba nós leis an scriptscríbhneoir, Joe Steve Ó Neachtain, script lámhscríofa a chur ar fáil d'aisteoirí an dráma. Anailís ar thábhacht teangeolaíoch agus ar bhrí shochtheangeolaíoch na gcoinbhinsean ortagrafaíochta a mbaintear úsáid astu sna scripteanna lámhscríofa sin is ábhar don pháipéar seo. Breathnaítear chomh maith ar phróiseas an aistrithe ó mheán na scríbhneoireachta go dtí an teanga labhartha agus ar na heilimintí teangeolaíocha, sochtheangeolaíocha agus seach-theangeolaíocha atá i gceist.

Ó Baoill, Dónall P.
Seilbh agus Úinéireacht i nGaeilge agus sa Gháidhlig
Is léir go bhfuil athrú ag teacht ó ré na Sean-Ghaeilge féin ar na bealaí atá i dteanga na Gaeilge le seilbh agus úinéireacht a chur in iúl. Tá na haidiachtaí sealbhacha mo, do, srl ann i gcónaí i ngach canúint ach tá bealaí go leor eile i gcuid de na canúintí a úsáideann frásaí, focail agus comhréir de chineál eile le seilbh srl a thaispeáint. Ar na bealaí sin tá úsáid cuid, ag, le, srl. Is léir de réir mar a ghluaiseann duine ó Chúige Mumhan ó thuaidh agus trasna Shruth na Maoile go tuaisceart Alban go dtig athruithe ar na bealaí ar féidir seilbh a chur in iúl agus gur treise cineál amháin in áit amháin seachas in áit eile. Ba mhaith liom sa chaint ghairid seo díriú ar a bhfuil ag tarlú agus iarracht a dhéanamh an treo atá faoin dá theanga a rianú. Tá impleachtaí leis na hathruithe a gcaithfidh cainteoirí, agus lucht múinte is foghlama, aird a thabhairt orthu.

Ó Curnáin, Brian
Bás agus Beatha Srónaíola
Tá leasuithe, ceartuithe, agus aguisíní le cur lena bhfuil foilsithe go dtí seo ar fhoghraíocht agus fhóineolaíocht na sronaíola i nGaeilge Chonnacht agus i nGaeilge na hAlban. Tá réaladh casta go maith go foghraíoch aici. Tá stádas fóinéimeach aici le taobh consain shrónaigh. Tá sin fíor i dtaobh Ghaeilge na hÉireann agus na hAlban sna canúintí ina maireann sí. Is féidir na timpeallachtaí foghraíocha ina bhfaightear srónaíl a rianadh go cruinn in Éirinn agus in Albain le leas a bhaint as monagrafanna agus as an dá atlas chanúnacha. Tá eolas fíorshaibhir maidir le srónaíl i SGDS. Is féidir anois don chéad uair na canúintí is srónaí a aimsiú in Éirinn agus in Albain. Is féidir rialacha morf-fhóinéimeacha ar réaladh srónaíola a aithint sa dá thír. Tá meath ar shrónaíl fhóinéimeach i gcanúintí go leor. Is féidir an mheath a fheiceál go hinmheánach trí chóras gutaí canúna agus go seachtrach trí ghlúinte daoine. Is féidir coinníollú réime a fheiceál in amhráin.

Ó Dochartaigh, Cathair
Béim an Ghuta: Mórchanúintiú agus Mionchanúintiú idir Dhá Thír
Ba é an Rathileach a chéad-tharraing aird ar phróiseas stairiúil fadú gutaí goiride roimh chonsain sondacha fada i gcanúintí na Gaeilge. Sa chúigiú caibidil ar an leabhar leis Irish Dialects Past and Present deir sé: 'it is probable that none of the other important dialect differences of today has its roots deeper in the past than this. The original system of short vowels followed by long consonants has been nowhere preserved in its entirety' (1932: 51). Chomh maith leis an chur síos atá ag an Rathileach - atá tríd is tríd leathan agus stairiúil - mar aon le cur síos ar an phróiseas seo ag scoláirí éagsúla sna seachtóidí, pléadh cuid den cheist in alt liom ar Éigse (1981) ar an Ghàidhlig, agus arís in alt ar Ghaeilge Rann na Feirste (1982). Ba mhaith liom pilleadh anois uirthi mar cheist, ní hamháin ar léarscáil na Gaeltachta i gcoitinne, ach chomh maith ag leibhéal na gcanúintí aonair, mar a léirítear iad i LASID agus i SGDS. Bheireann an dís fhoinsí seo dúinn léargas ar mhéid an eolais atá i bhfolach i gcanúintí an chéid seo, ní hamháin ag leibhéal na foghraíochta mar a bailíodh iad, ach ag leibhéal na fóineolaíochta chomh maith. Mar is iondúil in atlais chanúintí dá leithéidí, is i bhfolach faoi bhrat fairsingeachta an ábhair atá an t-eolas seo á cheilt: déanfar iarracht sa pháipéar seo ar chuid den bhrat chéanna a thógáil.

Ó hÚrdail, Roibeárd
Northern Scottish Gaelic and South West Munster Irish: Shared Features
Not infrequently, after linguistic change and development, shared features occur even at opposite points on the periphery of a former speech area though they do not occur in the intermediate more central regions. Prima facie, Modern Irish and Scottish Gaelic - distinct languages for centuries now - afford an example: this paper adduces phonological, grammatical and lexical evidence to test this working hypothesis.

ter Haar, Wilma
Quirky Subjects in Icelandic and their Counterparts in Irish
In this paper I will try to give a unified account of why and how quirky case shows up in Icelandic, and why it does not in Irish and English. To achieve this goal Kayne's (1993) analysis of the verb HAVE will be extended to explain the different behaviour of the subjects in psychological predicates in Icelandic, Irish and English. Quirky subjects in Icelandic seem to appear mainly in contexts that involve experiencer or psychological predicates; in the corresponding English constructions, on the other hand, the subject which would have been a quirky subject in Icelandic shows up as a 'regular' subject with nominative case, see (1) where the ('logical') subjects are underlined.

(1)  a.   Ice.   Mér   býður	 við   setningafraeði.
                 Me (DAT) am-nauseated by syntax
                 'I am nauseated by syntax' (Zaenen & Maling 1990: 147)

     b.   Irish  Teastaíonn deoch uaim.
                 lacks       (a) drink from.me
                 'I need a drink'

     c.   Eng.   John fears the syntax paper.

Watson, Seosamh
Gnéithe de Ghaeilge Ghleanna Aontrama
Is léir go bhfuil canúint mhórthír Aontrama ar chanúint thrasnaitheach chomh tábhachtach agus atá in Éirinn - d'fhéadfaí a áiteamh, go deimhin, go bhfuil sí ar an cheann is tábhachtaí. Ar an drochuair, ní hionann cáilíocht do na hábhair thaighde go léir atá ar fáil do chanúint Ghleanna Aontrama. As siocair gur cailleadh fíorchainteoirí deiridh an cheantair roimh theacht i dtír don tsuirbhéireacht teangeolaíochta in Éirinn, fágtar scoláirí, ó thaobh staidéar na canúna de, i muinín ceann amháin (1940) de cheithre mhonagraf Holmer - a bhfuil aistíl an scoláire seo ag baint leo - ina ndéanann sé cur síos teanga sa chomhéadan idir Gaeilge na hÉireann agus na hAlban. Bíodh gurb iomaí fadhb a eascraíonn as eolas an imleabhair chéanna, tá foinsí áirithe breise faisnéise is féidir a chur taobh leis mar uirlisí taighde. Gan tarraingt as fianaise logainmneacha agus cáipéisí oifigiúla, tá ceithre fhoinse eile ann, mar atá luaite ag Stockman (SGS xvii, 361), agus tig feidhm a dhéanamh de bheirt acu, más gearr féin iad, mar ghléis ghrinnithe ar eolas Holmer, .i. téacsanna treas-scríofa le hÓ Searcaigh (1925) agus Ó Baoill (d'ábhar Dögen, 1969). Is é atá sa phéire eile - príomhfhoinsí breise an tionscnaimh seo - dhá chnuasach d'ábhar béil: 'scéalaíocht, seanfhocail, natháin chainte agus amhráin' a d'fhoilsigh díograiseoir teanga, Mac Gréagóir (1927-28), atá sa chéad cheann; agus bailiúchan d'ábhar inchurtha é an dara ceann a chruinnigh Ó Duilearga agus Ó Tuathail (1920-29). Sa chás seo tá méid áirithe eolais curtha ar fáil faoi chúlra an ábhair mar aon le tráchtaireacht eile ar a n-áirítear, ó am go ham, leagain (leath-)fhoghrúla Uí Thuathail d'fhocail, agus d'abairtí agus, uair annamh eile, de théacs giortach ina iomláine. Ní gan fáth a thugann Stockman, a bhfuil scagadh déanta aige ar chnuasach Mhic Gréagóir d'fhonn teacht ar iseaghluais fhoclóra idir Aontraim agus Albain, focal rabhaidh do dhuine bheith ar a aire agus an t-ábhar á úsáid aige. Maidir le díolaim Uí Dhuilearga-Uí Thuathail, cé bith, gidh gur gá faichill i gcónaí, go háirithe agus faisnéis fhóineolaíochta á ciallú, is beag amhras gur ábhar de chineál 'dílis' é seo agus gur ar mhaithe le cuspóirí scolártha a bailíodh agus a caomhnaíodh é de réir an ardchaighdeáin chéanna a bhainfeadh cáil amach don Duileargach lá ab fhaide anonn. Tá sé mar aidhm ag an pháipéar seo a léiriú gur féidir faisnéis seo Holmer a bheachtú agus a iomlánú ach cur leis trí úsáid thuisceanach an dá fhoinse sin.

Wigger, Arndt Éagsúlacht agus Neodrú i nGaeilge Chois Fhairrge
Ní léir ó na príomhfhoinsí atá againn faoi chanúintí na Gaeilge (LASID, monagrafanna, srl) an mhalartaíocht a bhaineann le caint gach aon phobail. Ach má bhunaítear staidéar na gcanúintí ar chorpas leathan a bhfuil caint daoine éagsúla le sonrú ann, tagann difríochtaí tábhachtacha chun solais ar leibhéal na foghraíochta chomh maith le leibhéal na deilbhíochta, na comhréire agus an fhoclóra. Tá sé i gceist agam réimse na malartaíochta seo a theorannú, agus is í Gaeilge Chois Fhairrge a bheas faoi chaibidil. Cuirfear béim ar phróiseas neodruithe, nó comhchlaonadh foirme, a tharlaíos do mhíreanna áirithe de bharr oibriú rialacha roghnacha mar 'réamhshrónaíl' (ach > nach), agus 'ísliú meánghuta fada' (ó > á). Tabharfar cuntas faoi leith ar fhorás spéisiúil a thagas ar na míreanna nó/ná ag cainteoirí áirithe sa chomhthéacs seo. Tá baint ag an staidéar seo le ceist bhunúsach nach beag ná fánach: cé mhéad débhrí a nglacfaidh teanga léi ina cuid meáin léirithe feidhmiúla?